صکوک؛ ابزاری برای تأمین مالی اقتصاد

به گزارش روابط عمومی اتاق بازرگانی اصفهان، در این همایش، ظرفیت‌های صکوک به عنوان یکی از ابزارهای تأمین مالی اسلامی، مزایای آن برای بنگاه‌های اقتصادی، هزینه‌های انتشار اوراق، نقش ارکان مختلف و سازوکار ضمانت این ابزار تشریح شد.

اقتصاد برای حرکت به سرمایه نیاز دارد

علی صفرنوراله، رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تأمین مالی و عضو هیأت‌رئیسه اتاق بازرگانی اصفهان اظهار کرد: اقتصاد یکی از ارکان اصلی هر جامعه است و اگر نتواند وظایف و کارکردهای خود را به‌درستی انجام دهد، پیامدهای آن در زندگی مردم و فعالیت‌های اقتصادی نمایان خواهد شد.

وی افزود: برای اینکه چرخه اقتصاد بتواند به شکل مطلوب به فعالیت خود ادامه دهد، به سرمایه نیاز داریم. سرمایه‌گذاری و استفاده از سرمایه‌های موجود در جامعه، یکی از الزامات اصلی گردش اقتصادی است و باید برای جذب و هدایت این منابع به سمت فعالیت‌های مولد برنامه‌ریزی شود.

صفرنوراله ادامه داد: آنچه در این تجربه‌ها اهمیت داشت، اعتماد سرمایه‌گذار به فعالیت اقتصادی و اطمینان از حفظ اصل سرمایه و دریافت سود بود. امروز نیز اگر بتوانیم اعتماد و اطمینان لازم را در جامعه ایجاد کنیم، ظرفیت قابل توجهی برای هدایت سرمایه‌های مردم به سمت فعالیت‌های اقتصادی وجود خواهد داشت.

وی با اشاره به نقش بانک‌ها در تأمین مالی فعالان اقتصادی گفت: با توجه به محدودیت‌های موجود در زمینه سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی، بخش قابل توجهی از مردم و فعالان اقتصادی برای تأمین سرمایه مورد نیاز خود به بانک‌ها مراجعه می‌کنند؛ در حالی که استفاده از ظرفیت‌های نظام بانکی به تنهایی نمی‌تواند پاسخگوی تمام نیازهای تأمین مالی اقتصاد باشد.

صفرنوراله با اشاره به ظرفیت بازار سرمایه و ابزارهای مالی گفت: کارگزاری‌ها، بورس و انواع اوراق مالی از جمله ابزارهایی هستند که می‌توانند در تأمین مالی بنگاه‌های اقتصادی نقش داشته باشند. همچنین انتشار برخی اوراق می‌تواند بدون ایجاد افزایش قابل توجه در نقدینگی، بخشی از نیاز فعالان اقتصادی به منابع مالی را تأمین کند.

هزینه تأمین مالی را باید با واقعیت اقتصاد سنجید

پویان رحیمی، نایب‌رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تأمین مالی اتاق بازرگانی اصفهان با اشاره به ضرورت استفاده از ابزارهای متنوع تأمین مالی گفت: در شرایطی که نرخ تورم بالا است، ارزیابی هزینه تأمین مالی باید با در نظر گرفتن نرخ تورم و شاخص‌های واقعی اقتصادی انجام شود و نمی‌توان صرفاً بر اساس نرخ اسمی، درباره ارزان یا گران بودن منابع مالی قضاوت کرد.

وی افزود: باید واقعیت‌های اقتصاد را پذیرفت و ابزارهای تأمین مالی را بر اساس شرایط واقعی اقتصاد ارزیابی کرد. مسئله مهم این است که امروز چه ابزارهایی در دسترس فعالان اقتصادی قرار دارد و هزینه استفاده از هر یک از این ابزارها چقدر است.

نایب‌رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تأمین مالی اتاق بازرگانی اصفهان با بیان اینکه نظام تأمین مالی در ایران همچنان بانک‌محور است، تصریح کرد: در اقتصادهای دنیا بازار پول، بازار سرمایه و بازار بیمه، هر کدام نقش مشخصی در نظام مالی دارند و بازار پول عمدتاً محل انجام تراکنش‌های مالی است؛ اما اقتصاد ایران طی سال‌های گذشته وابستگی زیادی به بانک‌ها داشته و حتی در بازار سرمایه نیز در بخش‌هایی با نوعی بانک‌محوری مواجه هستیم.

رحیمی ادامه داد: یکی از چالش‌های اساسی در تأمین مالی، هزینه‌های مرتبط با ارکان مختلف انتشار اوراق است. به عنوان مثال، در برخی ابزارها نیاز به تعیین رکن ضامن وجود دارد و این موضوع دوباره فعال اقتصادی را به شبکه بانکی وابسته می‌کند.

وی با اشاره به نقش کارگزاری‌ها در این فرآیند اظهار کرد: فعالان اقتصادی که قصد استفاده از این روش‌های تأمین مالی را دارند، باید شرایط و هزینه‌های کارگزاری‌های مختلف را بررسی و مقایسه کنند؛ چرا که ممکن است یک کارگزاری شرایط یا تخفیف مناسب‌تری ارائه کند و کارگزاری دیگری برای یک پروژه مشخص قیمت تمام‌شده پایین‌تری داشته باشد.

صکوک؛ ابزاری برای تأمین مالی بنگاه‌ها

فاطمه لقمانی، رئیس اداره عملیات عرضه خصوصی شرکت مدیریت دارایی مرکزی، با تشریح ظرفیت‌های ابزار مالی اسلامی «صکوک» گفت: صکوک اوراق بهادار با ارزش مالی یکسان و قابل معامله در بازارهای مالی است که بیانگر مالکیت مشاع دارندگان آن در دارایی پایه محسوب می‌شود و می‌تواند به عنوان یکی از ابزارهای تأمین مالی بنگاه‌های اقتصادی مورد استفاده قرار گیرد.

وی افزود: طی چند دهه اخیر، صکوک در بازارهای مالی به عنوان جایگزینی برای اوراق قرضه مطرح بوده است. صکوک، اوراق بهاداری با ارزش مالی یکسان است که قابلیت معامله در بازارهای مالی را دارد و نشان‌دهنده مالکیت مشاع دارندگان اوراق در دارایی پایه‌ای است که مبنای انتشار اوراق قرار می‌گیرد.

رئیس اداره عملیات عرضه خصوصی شرکت مدیریت دارایی مرکزی یکی از مهم‌ترین مزایای صکوک برای متقاضیان تأمین مالی را امکان افزایش نقدینگی عنوان کرد و گفت: این ابزار می‌تواند از طریق مولد کردن دارایی‌هایی که برای شرکت قابلیت نقدشوندگی مستقیم ندارند، منابع مالی مورد نیاز بنگاه را تأمین کند.

لقمانی درباره نقش ناشر نیز توضیح داد: شرکت مدیریت دارایی مرکزی، شرکت‌های واسط مالی را در قالب شرکت‌های با مسئولیت محدود تأسیس و برای هر اوراق، این شرکت‌ها را به بانیان و متقاضیان تأمین مالی تخصیص می‌دهد. در مواردی که انتشار صکوک نیازمند استفاده از نهاد واسط باشد، این نهاد در فرآیند انتشار نقش ناشر را ایفا می‌کند.

رئیس اداره عملیات عرضه خصوصی شرکت مدیریت دارایی مرکزی در ادامه با تشریح سازوکار ضمانت اوراق گفت: در شرایط عمومی انتشار اوراق، چند شیوه برای ضمانت وجود دارد و در عرضه خصوصی، مدل‌های دیگری نیز می‌تواند به این شیوه‌ها اضافه شود.