دشت فناوری برخوار؛ آخرین سنگر در برابر فرونشست و بحران آب

به گزارش روابط عمومی اتاق بازرگانی اصفهان، اعضای کمیسیون و مسئولان حاضر در این نشست، با تأکید بر بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، هوش مصنوعی، اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه و مدیریت هوشمند منابع آب، اجرای طرح «دشت فناوری برخوار» را راهکاری برای افزایش بهره‌وری، اصلاح الگوی کشت و کاهش روند فرونشست در این منطقه دانستند.

دشت برخوار؛ بستری برای توسعه

وحید فولادگر، رئیس کمیسیون اقتصاد دانش‌بنیان و عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی اصفهان، با اشاره به ظرفیت‌های دشت برخوار، گفت: این منطقه از پتانسیل‌های قابل توجهی برای اجرای طرح‌های فناورانه و توسعه فعالیت‌های دانش‌بنیان برخوردار است.

وی اظهار کرد: بهره‌گیری از مشوق‌هایی همچون تسهیلات اعتبار مالیاتی می‌تواند زمینه مشارکت مؤثر شرکت‌های دانش‌بنیان و فعالان حوزه فناوری را در اجرای پروژه‌های توسعه‌ای این منطقه فراهم کند.

رئیس کمیسیون اقتصاد دانش‌بنیان اتاق بازرگانی اصفهان افزود: بررسی ظرفیت‌های موجود در دشت برخوار و ایجاد سازوکارهای مناسب برای حضور شرکت‌های فناور، نقش مهمی در توسعه اقتصادی، افزایش بهره‌وری و تقویت زیست‌بوم نوآوری استان خواهد داشت.

فولادگر تأکید کرد: تعامل میان بخش خصوصی، شرکت‌های دانش‌بنیان و دستگاه‌های اجرایی، استفاده حداکثری از ظرفیت‌های قانونی از جمله اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه را تسهیل کرده و مسیر سرمایه‌گذاری در طرح‌های فناورانه را هموار می‌کند.

دانش و فناوری؛ کلید افزایش بهره‌وری

محمدجعفر فوده، نایب رئیس اتاق بازرگانی اصفهان با اشاره به اصلاح تدریجی قیمت حامل‌های انرژی افزود: دیر یا زود قیمت انرژی واقعی خواهد شد و اگر از هم‌اکنون برای مدیریت مصرف و افزایش بهره‌وری برنامه‌ریزی نکنیم، این تغییرات در نامناسب‌ترین زمان ممکن آثار خود را بر بخش تولید خواهد گذاشت.

وی تأکید کرد: اندازه‌گیری دقیق مصرف آب و انرژی، تصویر روشنی از وضعیت اقتصادی بخش‌های مختلف از جمله کشاورزی، گلخانه‌ها، دامداری و مرغداری ارائه می‌دهد و به تصمیم‌گیران کمک می‌کند تا بر مبنای اطلاعات واقعی برای آینده برنامه‌ریزی کنند.

وی همچنین بر ضرورت بهره‌گیری از دانش فنی و فناوری‌های نوین در مدیریت منابع تأکید کرد و گفت: بسیاری از تولیدکنندگان با محدودیت دانش تخصصی و فناوری مواجه هستند و لازم است در مطالعات و برنامه‌های توسعه‌ای، راهکارهای ارتقای بهره‌وری انرژی، به‌ویژه در حوزه گاز و برق، مورد توجه قرار گیرد.

فوده با اشاره به ظرفیت‌های علمی استان اصفهان افزود: با وجود چالش‌هایی که در سال‌های اخیر از جمله محدودیت‌های تأمین مواد اولیه و مشکلات ناشی از کمبود انرژی وجود داشته، مراکز تحقیقاتی و ظرفیت‌های علمی استان توانایی بالایی برای ارائه راهکارهای کاربردی دارند. همکاری میان بخش خصوصی، مراکز پژوهشی و دستگاه‌های اجرایی می‌تواند زمینه اجرای پروژه‌های مؤثر و توسعه فناوری‌های مورد نیاز این بخش را فراهم کند.

اقتصاد آب، نقطه آغاز اصلاح کشاورزی

سید وحید دزفولی، رئیس کمیسیون کشاورزی و صنایع وابسته و عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی اصفهان، با تأکید بر ضرورت نگاه اقتصادی به بخش کشاورزی، گفت: کشاورزی یک بنگاه اقتصادی است و تصمیم‌گیری در این حوزه باید بر پایه سودآوری، بهره‌وری و واقعیت‌های بازار انجام شود.

وی با اشاره به چالش‌های منابع آبی اظهار کرد: سال‌ها پیش کارشناسان نسبت به پیامدهای کاهش سطح آب‌های زیرزمینی و توسعه بی‌رویه کشاورزی هشدار داده بودند، اما ادامه روند توسعه بدون توجه به ظرفیت منابع آب، مشکلات امروز را به دنبال داشته است.

دزفولی افزود: قیمت واقعی آب و مدیریت صحیح مصرف آن می‌تواند نقش مهمی در اصلاح الگوی کشت و افزایش بهره‌وری داشته باشد. زمانی که ارزش واقعی منابع طبیعی برای بهره‌برداران مشخص شود، کشاورزان نیز با رویکردی اقتصادی‌تر نسبت به مصرف آب و انتخاب محصولات تصمیم‌گیری خواهند کرد.

وی با اشاره به ظرفیت‌های استان اصفهان در تولید محصولات کشاورزی گفت: اگرچه در برخی محصولات، عملکرد و کیفیت تولید استان از بسیاری از مناطق کشور بالاتر است، اما نبود ساختار مناسب بازاریابی و دسترسی به بازارهای هدف، موجب شده تولیدکنندگان نتوانند از این مزیت به‌خوبی بهره‌برداری کنند.

فناوری باید اثر خود را بر فرونشست نشان دهد

سعید روغنی، نایب رئیس کمیسیون اقتصاد دانش‌بنیان اتاق بازرگانی اصفهان با اشاره به طرح‌های ارائه‌شده اظهار کرد: هدف اصلی این برنامه باید کاهش فرونشست دشت باشد و لازم است ارتباط میان فناوری‌های پیشنهادی و تحقق این هدف به‌صورت شفاف و قابل اندازه‌گیری تبیین شود.

وی افزود: اگرچه کاهش برداشت از منابع آب زیرزمینی یکی از راهکارهای اصلی است، اما باید شاخص‌های مشخصی برای سنجش میزان موفقیت برنامه تعریف شود تا بتوان میزان تحقق اهداف را در بازه‌های زمانی مختلف ارزیابی کرد.

نایب‌رئیس کمیسیون اقتصاد دانش‌بنیان اتاق بازرگانی اصفهان پیشنهاد داد این برنامه در قالب یک افق ۱۰ ساله با عنوان «دشت هوشمند برخوار ۱۴۱۵» تدوین شود.

روغنی تغذیه مصنوعی آبخوان‌ها را یکی از محورهای مهم این برنامه دانست و اظهار کرد: باید از روان‌آب‌ها و آب‌های سطحی ناشی از بارندگی برای افزایش ورودی آب به سفره‌های زیرزمینی استفاده شود.

نایب‌رئیس کمیسیون اقتصاد دانش‌بنیان اتاق بازرگانی اصفهان، دیجیتالی‌سازی آبخوان‌ها و شبیه‌سازی آن‌ها با استفاده از هوش مصنوعی را از دیگر راهکارهای مؤثر عنوان کرد و افزود: با تحلیل داده‌های مربوط به بارش، ورودی منابع آبی و میزان برداشت، می‌توان الگوی بهینه کشت و مدیریت مصرف آب را طراحی و از تشدید فرونشست جلوگیری کرد.

مدیریت داده‌محور؛ پیش‌نیاز کاهش برداشت آب

کوروش خسروی، معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری اصفهان اظهار کرد: مطالعات اولیه این طرح از ماه‌ها قبل آغاز شد و در نخستین گام، اطلاعات مربوط به تعداد چاه‌ها، میزان برداشت آب، اضافه‌برداشت‌ها و وضعیت آبخوان منطقه مورد بررسی قرار گرفت تا ابعاد واقعی بحران فرونشست مشخص شود.

معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری اصفهان تصریح کرد: کاهش برداشت از منابع آب زیرزمینی تنها زمانی امکان‌پذیر است که تمامی چاه‌ها به‌صورت هماهنگ و هوشمند مدیریت شوند؛ زیرا اگر بخشی از چاه‌ها تحت کنترل قرار گیرند و سایر چاه‌ها همچنان اضافه‌برداشت داشته باشند، نتیجه مطلوب حاصل نخواهد شد.

خسروی با اشاره به تجربه نصب کنتورهای هوشمند در برخی دشت‌های استان گفت: اجرای این طرح‌ها نشان داده است که مدیریت هوشمند برداشت آب، آثار مثبتی در کنترل مصرف منابع آب زیرزمینی داشته و می‌تواند به عنوان یکی از ارکان اصلی طرح دشت فناوری برخوار مورد استفاده قرار گیرد.

معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری اصفهان افزود: این منابع در قالب تسهیلات و سرمایه‌گذاری برای اجرای پروژه‌هایی همچون اصلاح الگوی کشت، توسعه سامانه‌های هوشمند کنترل برداشت آب، معرفی ارقام جدید کشاورزی و سایر فناوری‌های دانش‌بنیان هزینه خواهد شد.

تعامل با بخش خصوصی، محور توسعه فناوری و نوآوری در کشاورزی

مسعود ترابی، رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان در تشریح ظرفیت‌های این مرکز اظهار کرد: مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان با برخورداری از ایستگاه‌های تحقیقاتی متعدد در مناطق مختلف استان، از جمله نجف‌آباد، کبوترآباد، دشت شمال گلپایگان و سایر مناطق، امکانات مناسبی برای اجرای طرح‌های پژوهشی، آموزشی و فناورانه در اختیار دارد.

وی افزود: این مرکز در ۱۳ گرایش تخصصی کشاورزی و منابع طبیعی، از جمله آب و خاک، علوم باغی، علوم دامی، گیاه‌پزشکی، مهندسی کشاورزی، اقتصاد کشاورزی و ثبت و گواهی بذر فعالیت می‌کند و آماده ارائه خدمات علمی و تخصصی به فعالان بخش خصوصی است.

وی با بیان اینکه مرکز از زیرساخت‌های مناسب برای اجرای آزمایش‌های مزرعه‌ای و گلخانه‌ای برخوردار است، تصریح کرد: در بسیاری از پروژه‌ها، از مرحله تحقیقات گلخانه‌ای تا آزمایش‌های مزرعه‌ای و انتقال فناوری به بهره‌برداران، همراه بخش خصوصی هستیم.

ترابی همچنین بر ضرورت حفظ و احیای نژادهای بومی و توجه به ظرفیت‌های اکولوژیکی کشور تأکید کرد و گفت: در سال‌های گذشته برخی تصمیمات در حوزه دامپروری و تولید، موجب کاهش توجه به نژادهای بومی و ظرفیت‌های محلی شده است؛ در حالی که استفاده از این ظرفیت‌ها می‌تواند نقش مهمی در توسعه پایدار کشاورزی و دامپروری کشور ایفا کند.

کشاورزان اصفهان؛ همراهان تحول فناورانه

بهراد بهشتی، دبیر اجرایی منطقه ویژه دشت فناوری برخوار اظهار کرد: تعداد چاه‌های بهره‌برداری پس از انقلاب به‌طور مستمر افزایش یافته است. بیش از ۸۰ درصد برداشت آب در این منطقه به بخش کشاورزی و فعالیت‌های وابسته اختصاص دارد و با وجود تلاش کشاورزان برای استفاده از فناوری، تداوم الگوی سنتی کشت و برداشت آب، امکان حل بحران موجود را فراهم نمی‌کند.

دبیر اجرایی منطقه ویژه دشت فناوری برخوار با اشاره به خشک شدن جریان دائمی زاینده‌رود گفت: قطع یکی از مهم‌ترین منابع تغذیه آبخوان‌ها و تبدیل شدن زاینده‌رود به رودخانه‌ای فصلی، روند فرونشست را تشدید کرده است. احیای جریان دائمی زاینده‌رود، نخستین و اساسی‌ترین گام برای بهبود وضعیت آبخوان‌ها و کاهش فرونشست است، اما در کنار آن باید با استفاده از فناوری‌های نوین، آثار بحران در دشت برخوار کاهش یابد

وی با اشاره به ظرفیت کشاورزان استان اصفهان اظهار داشت: کشاورزان این استان از آگاه‌ترین و پیشروترین بهره‌برداران بخش کشاورزی هستند و طی سال‌های گذشته نیز از فناوری‌های نوین استفاده کرده‌اند؛ در غیر این صورت، شرایط امروز دشت به‌مراتب بحرانی‌تر از وضعیت فعلی بود.

بهشتی خاطرنشان کرد: در مرحله نخست، اجرای طرح با ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان استان آغاز شده است، اما امکان استفاده از توانمندی شرکت‌های سایر استان‌ها نیز وجود دارد.

وی در پایان با اشاره به طراحی سطوح مختلف فناوری برای بهره‌برداران گفت: بخشی از فناوری‌های پیش‌بینی‌شده، عمومی و قابل استفاده برای همه کشاورزان است و بخشی دیگر فناوری‌های پیشرفته‌تری هستند که متناسب با شرایط و توان اقتصادی بهره‌برداران به کار گرفته خواهند شد تا ضمن افزایش بهره‌وری، مصرف آب و آثار فرونشست نیز کاهش یابد.