در گفت‌وگوی اختصاصی با رئیس انجمن مدیران صنایع استان اصفهان مطرح شد:
تأمین ورق فولادی صنایع پایین‌دست در ابهام
به گزارش روابط عمومی اتاق بازرگانی اصفهان، در این میان، صنعت فولاد به‌عنوان یکی از پیشران‌های اصلی تولید، به صحنه بروز این ناترازی تبدیل شده؛ جایی که کاهش دسترسی به مواد اولیه، در کنار ابهام در سیاست‌های توزیع و تجارت، آینده فعالیت بسیاری از واحدهای پایین‌دستی را در هاله‌ای از ابهام فرو برده است.
درحالی‌که ایران در ماه‌های اخیر فشارهای ناشی از تحولات ژئوپلیتیک و تبعات اقتصادی جنگ را تحمل می‌کند، زنجیره تامین فلزات اساسی که ستون فقرات تولید ملی محسوب می‌شود، به بیراهه رفته است. بررسی‌های میدانی از وضعیت صنایع پایین‌دستی فولاد در استان اصفهان، به‌عنوان قطب تولید کشور، حاکی از شکل‌گیری یک بحران خاموش اما پیش‌رونده در تأمین ورق فولادی است؛ بحرانی که به اعتراف فعالان صنعتی، در صورت بی‌توجهی مسوولان، طی دو ماه آینده خطوط تولید در برخی صنایع را یکی پس از دیگری متوقف خواهد کرد.
میترا عابدی، رئیس انجمن مدیران صنایع استان اصفهان، در گفت‌وگویی اختصاصی از شروع تحویل سفارش‌ها با موعد تحویل اسفند 1404 فولاد مبارکه خبر داد، درحالی‌که سفارش‌ها بازمان تحویل فروردین و اردیبهشت‌ماه و فروش از طریق سرویس سنترها در مقطع فعلی در هاله‌ای از ابهام قرار دارد، این در حالی است که سیاست جدید این هلدینگ مبنی بر توقف عرضه ورق از طریق سرویس‌سنترها، عملاً تأمین مواد اولیه را برای هزاران واحد تولیدی کوچک و متوسط متوقف کرده است.
عابدی هشدار می‌دهد که تامین نیاز ماهانه برخی از کارخانه‌ها به نزدیک صفر رسیده و آن‌ها تنها با تکیه‌بر موجودی قبلی انبارها به فعالیت محدود ادامه می‌دهند. در چنین شرایطی، تلاش برای واردات ورق نیز به دلیل انسداد ثبت سفارش‌ها و محدودیت‌های ارزی با بن‌بست مواجه شده است. او فروش ۱۶۰ هزار تنی اخیر فولاد مبارکه در بورس کالا را صرفاً یک تسکین مقطعی و نه درمان بحران می‌داند. این تولیدکننده در حالی خواستار تعیین تکلیف فوری سفارش‌های معوق و آزادسازی بی‌قیدوشرط واردات ورق فولادی شده که بنا بر اظهارنظر کارشناسان در غیر این صورت ممکن است دامنه بحران از تعدیل گسترده نیروی کار فراتر رفته و به فروپاشی بخش مهمی از زنجیره تولید منجر شود. در ادامه مشروح گفتگو را می‌خوانید:
خرید ورق فولادی از طریق بورس کالا معمولاً با زمان تحویل حدود دوماهه انجام می‌شود. آخرین محموله ورق فولادی که دریافت کردید، مربوط به چه تاریخی است؟
در حال حاضر، شرکت فولاد مبارکه هنوز نسبت به تحویل کامل سفارش‌های با موعد اسفند سال گذشته، فروردین و اردیبهشت امسال اقدام نکرده است. بر اساس اعلام این شرکت، صرفاً سفارش‌های با موعد تحویل اسفند در حال ارسال به مشتریان بوده و برای سفارش‌های فروردین و اردیبهشت، تنها بخش نقدی تحویل می‌شود. این رویه موجب ایجاد تنش قابل‌توجه در بازار شده است. درنتیجه، علی‌رغم آغاز تحویل سفارش‌های اسفندماه از ابتدای اردیبهشت، تأثیر محسوسی در کنترل نوسانات بازار پرتلاطم فولاد مشاهده نشده‌است.
آیا اطلاعاتی دارید که نشان دهد همکاران شما در شرکت‌های مشابه به‌طور متوسط، چه مقدار از نیاز ماهانه خود را تأمین کرده‌اند؟
با توجه به سیاست اخیر شرکت فولاد مبارکه مبنی بر عدم عرضه ورق از سرویس‌سنترها و محدودیت‌های ایجادشده در جریان توزیع، عملا امکان تأمین مواد اولیه برای بخش عمده‌ای از واحدهای تولیدی کشور مختل شده است. بررسی‌های میدانی و اطلاعات دریافتی از شرکت‌های هم‌صنفی نشان می‌دهد در شرایط فعلی، تأمین نیاز ماهانه بسیاری از کارخانه‌ها به‌شدت کاهش‌یافته و در موارد متعدد به نزدیک صفر رسیده است؛ به‌طوری‌که ادامه فعالیت آن‌ها صرفاً متکی به موجودی انبارهای قبلی است. تداوم این وضعیت، بدون تردید در کوتاه‌مدت (حداکثر طی دو ماه آینده) منجر به توقف خطوط تولید و بروز بحران جدی در زنجیره تأمین صنایع پایین‌دستی خواهد شد، مگر آنکه در سیاست‌های فعلی بازنگری فوری و مؤثر صورت پذیرد.
فولاد مبارکه، به‌تازگی حجمی حدود 160 هزار تن ورق گرم را در بورس کالا عرضه کرد. آیا این نوع عرضه می‌تواند نیازهای صنایع پایین‌دستی و مصرف‌کنندگان ورق در حلقه‌های میانی را تأمین کند؟ برای این چالش چه راهکارهایی پیشنهاد می‌دهید؟
به‌هرحال باید در نظر داشت بخش مهمی از ظرفیت تولید در بالادست آسیب‌دیده و راهکارهای موقتی مثل فروش ورق تأمین شده از محل فعالیت‌های بازرگانی یا ممنوعیت صادرات در حوزه ورق‌های رنگی و قلع‌اندود نمی‌توانند برای میان‌مدت کارآیی لازم را داشته باشند.
در واکنش به محدودیت‌های ایجادشده برای تأمین ورق فولادی، گزینه‌هایی نظیر واردات، تغییر سبد محصول و حتی توقف موقت تولید توسط شرکت‌های بزرگ موردبررسی و اقدام قرارگرفته است. بااین‌حال، تلاش برای واردات نیز به دلیل محدودیت‌های اعمال‌شده ازجمله انسداد یا محدودسازی ثبت سفارش و کاهش سقف مجاز واردات، عملاً با موانع جدی مواجه شده و امکان جایگزینی مؤثر را سلب کرده است. درنتیجه، بخشی از واحدهای تولیدی ناچار به تعدیل نیرو شده و برخی دیگر نیز با رویکردی محتاطانه، تصمیم‌گیری نهایی خود را به بازه زمانی یک تا دو ماه آینده و روشن‌تر شدن شرایط بازار موکول کرده‌اند. ادامه این روند نشان می‌دهد که عملاً هیچ‌یک از گزینه‌های جایگزین در شرایط فعلی پاسخگوی نیاز صنعت نبوده و در صورت عدم‌اصلاح سیاست‌ها، دامنه اثرات آن به‌سرعت تشدید خواهد شد.
از دولت و اتاق بازرگانی چه کمک فوری و عملی انتظار دارید؟
در ابتدا، از اقدام به‌موقع اتاق بازرگانی اصفهان در برگزاری جلسه با مدیرعامل شرکت فولاد مبارکه و ایجاد فضای شفاف‌سازی برای تولیدکنندگان، قدردانی می‌کنم. این اقدام تا حدی به رفع ابهامات موجود کمک کرد، اگرچه مسائل اساسی همچنان به قوت خود باقی است. در شرایط فعلی، انتظار می‌رود دولت و نهادهای ذی‌ربط با قید فوریت نسبت به تعیین تکلیف سفارش‌های با موعد تحویل فروردین و اردیبهشت اقدام کنند. بخش قابل‌توجهی از تولیدکنندگان بر مبنای این سفارش‌ها تعهدات قراردادی پذیرفته‌اند و عدم ایفای آن‌ها، تبعات حقوقی و مالی سنگینی برایشان به همراه خواهد داشت. در گام بعدی، آزادسازی فوری واردات ورق فولادی و رفع محدودیت‌های ثبت سفارش، به‌عنوان یک اقدام ضروری جهت کنترل تنش بازار و جلوگیری از توقف خطوط تولید، مورد انتظار است. بدیهی است تداوم وضعیت فعلی، بدون مداخله مؤثر و تصمیم‌گیری سریع، منجر به تشدید بحران در زنجیره تأمین و بروز خسارات گسترده در بخش تولید خواهد شد.
